و ذا النون اذ ذهب مغاضباً فظن ان لن نقدر عليه فنادي في الظلمات ان لا اله الا انت سبحانک اني کنت من الظالمين فاستجبنا له و نجيناه من الغم و کذلک ننجي المؤمنين

یکشنبه، دی ۱۱، ۱۳۸۴

عصر تاریکی 2

اين دوره ده قرني که با عنوان "پست و تاريک" کنار گذاشته مي شود و در کتابها، برنامه هاي آموزشي و دانشگاهها تنها توجه مختصري بر مي انگيزد در واقع دوراني است که پايه هاي علم جديد ريخته شده و تثبيت گرديد. اين دوراني است که مبناي شمارش ده تايي پيدا شد. اعداد عربي 1 و 2 و 3 براي انجام محاسبات بسيار ساده تر از اعداد دست و پاگير لاتين هستند. و تولد جبر از اين دوره بود. کلمه جبر از عنوان رساله جبر و مقابله خوارزمي گرفته شده است. نام وي منبع واژه الگوريتم است

رصد مدرن در طول اين دوره در سمرقند متولد شد چنان که مخصوصاً ساييلي، سديلوت، درير و هترينگتون به ما نشان داده اند. در طول اين قرون بود که اغلب ستاره هاي ما نامي اصلاً عربي پيدا کردند و اولين درک صحيح از سيارات بوجود آمد. در طي اين دوره بود که آغاز موسسات مدرن را داشتيم، پارلمان و خزانه داري که تحت تأثير عظيم تمدن اسلامي بودند. در طول اين دوره بود که _باز هم تحت تأثير تمدن اسلامي_ دانشگاهها متولد شدند. کاسترو و ريبرا براي ما بر ميراث فرهنگي مسلمانان نوري تازه انداخته اند: مسلمانان يهوديان و مسيحيان که با همکاري يکديگر در اسپانياي مسلمان، آندلوس کار مي کردند. در طي اين قرون بود که ما آغاز پزشکي طبيعت محور و بيمارستانها را _باز هم تحت تأثير تمدن اسلامي_ داشتيم که آنچنان که سنتي اسلامي بود از طريق تهييج و فراخوان پزشکان از تمام اديان و گروهها به انجام رسيد

تولد معماري گاتيک و آغاز تئوري مدرن موسيقي نيز به آنچه که اعصار تاريک خوانده مي شود مربوط مي شود. آن زمان بود که فرش بوسيله شاهزاده اليانور براي استفاده در خانه جديد انگليسيش از اسپانيا به انگليس آورده شد. در طول اين دوره بود که تولد بسياري از ابزارهاي مهندسي و تکنولوژي جديد را داشتيم، آنچنان که کارهاي الجزاري تصديق مي کنند. در غير اين صورت، واقعاً چگونه بسياري از ابزارهاي مکانيکي ما پديد آمدند، اگر آن دوران تاريک بودند؟ مطمئناً آنها بطور اتفاقي در قرن پانزدهم ظاهر نشدند. و همين طور درباره جراحي. زماني که بنيانهاي ابزارهايي مثل پنسها، نخ بخيه قابل جذب و دانه هاي ذخيره اي دارويي چنان که امروز داريم بوسيله دانشمند بزرگ عصر ابوالقاسم الزهراوي طراحي شد

همچنين در همين دوران بود که شيمي اولين بار آزمايشگاههاي مدرن را به کار گرفت و روش تجربي زاييده شد و بطور وسيعي در تمدن اسلامي مورد استفاده قرار گرفت. چنان که منابعي که اينجا ذکر مي شوند اين موضوع را نشان مي دهند. در طول دوراني که اعصار تاريک ناميده مي شوند بود که بيش از هر زماني، بزرگترين تبادل فرهنگي بين شرق و غرب بوقوع پيوست. تجارت و زيارت، مسلمانان مسيحيان يهوديان چينيها و هندوها را در يک تبادل عظيم فکري و تعليمي کنار هم آورد. مترجمان نيز بخصوص در شهر بزرگ اسپانيايي تولدو و سيسيلي چنين نقشي داشتند. آنچنان که پروتز به نحوي عالي توضيح مي دهد صليبيون به شرق رفتند و بسياري تجارتها، مهارتها و جنبه هاي آموزشي را با خود به غرب آوردند. سارتون در مقدمه طولاني خود نشان مي دهد چگونه در آن دوران علم قوياً جهاني شد. در واقع جهاني تر از هر زمان ديگري به نحوي که مهارتهاي اقوام و اعتقادات متعدد در همکاري با يکديگر به کار افتادند. علوم اسلامي به خودي خود بيشترين تعداد از گروههاي اعتقادي و قومي را در يک تجربه مشترک درگير کرد به نحوي که هيچ گاه حتي با دوران کاملاً مدرن امروزي قابل نيست

سزاوار است بپرسيم آيا منطقي و قابل اعتنا خواهد بود اگر اين قرون فراموش شده را با عنوان اعصار تاريکي شرح دهيم؟در غرب به نحو گريز ناپذيري اين يک سنت بوده است که فرهنگ اروپامحوري با تأييد اهميت انحصاري فرهنگهاي رومي و يوناني مورد تأکيد قرار گيرد. حتي تا همين اواخر در قرن بيستم در دوران تحصيلات عمومي در انگليس، تاريخ براساس تمدن رومي تدريس مي شد و براي خالي نبودن عريضه به ادبيات لاتين و يونان نيز اشاره اي مي رفت. سارتون _تاريخدان_ امتداد در علم و تکنولوژي را به زيبايي به کالسکه اي بزرگ تشبيه مي کند که براي تعويض اسب نزديکي يک مسافرخانه نگه مي دارد: "از کالسکه چيان پير مسلمان تشکر مي شود و افرادي جديد مسؤوليت را بر عهده مي گيرند. کالسکه متوقف شده است ولي اسبهاي جديد با بي قراري سم بر زمين مي کوبند... کالسکه همان است ولي اسبها و کالسکه چيان از زماني تا زماني ديگر تغيير مي کنند و مردمي که بر کالسکه سوارند نيز يکي پس از ديگري عوض مي شوند... اين کالسکه اي است که هيچ وقت برنخواهد گشت. بلکه به حرکت خود ادامه مي دهد در حالي که روح بشري آن را به حرکت در مي آورد. کالسکه بوسيله يونانيان، رومي ها، مردمي از همه ملتها و اين اواخر بوسيله مسلمانان و اکنون بوسيله يهوديان و مسيحيان رانده شده است

چرا اين قرون را ناديده مي گيريم و آنها را دور مي زنيم و درنتيجه منابع تمدن مدرن خود را به فراموشي مي سپاريم؟ چرا اين حقيقت حياتي را که همه اقوام و اعتقادات بطور مساوي از توانايي و استعداد پيشرفت و خوشبختي برخوردارند و اين که به جاي خصومت و نزاع همه ما مي توانيم با درس گرفتن از تاريخ تمدن و علوم با يکديگر زندگي کنيم و بيشترين سود را از وجود يکديگر بدست بياوريم، در پرده ابهام برديم

خوب است سخن را با نقلي از وزير فرهنگ بلژيک ون گرمبرگن که در کنگره اي در انتورپ بلژيک در 22 مارس دو هزار و سه با عنوان "گنجينه هاي اسلام" ارائه شده است به پايان ببريم
"اين ارزشهاي اسلامي که در تمدن عظيم اسلامي منعکس شده است در پيشرفت و توسعه جامعه غربي ما مشارکت داشته اند. دانش مشخصاً کليد توسعه است. دانش و استعداد دانشمندان مسلمان بود که ما توانستيم از رياضيات فلسفه آناتومي شيمي نجوم و ... بهره مند شويم. نويسنده بزرگ ابن خلدون که مبناي جامعه شناسي و انسان شناسي را با اثرش، "مقدمه"، در قرن چهاردهم پايه ريزي کرد يک نمونه است. روش او هنوز در دانشگاههاي ما مورد بحث قرار مي گيرد. ستاره شناسان معاصر بحث زيادي درباره محاسبه دقيق ابن عمر صوفي درباره جهت يابي ما در کيهان کرده اند. اين خوارزمي بود که انقلابي در رياضيات در قرن چهاردم پديد آورد. محاسبات و فرمولهاي او امروز با عنوان به خوبي شناخته شده "الگوريتم" آموزش داده مي شود. سياحان و جغرافي دانان بزرگ اروپايي سفرهايشان را براساس کارهاي دقيق و کامل الادريسي و ابن بطوطه _از شمال آفريقا_ سامان مي دادند. در نتيجه کارهاي هارون الرشيد که آثار يوناني را در قرن نهم در بغداد ترجمه کرد و همچنين ذهن تحليلگر ابن رشد در قرن دوازدهم ما در اروپا توانستيم فلسفه غني يوناني را بازيابيم. به عبارت ديگر بايستي از اسلام تشکر کنيم که دانش حفظ شد، رشد کرد و منتقل شد. و اين بي شک يکي از گنجينه هاي مهم اسلام است

اين نوشته ترجمه اي از اين متن پي دي اف است

دو نکته
اول: صفحه اول اين متن 8 صفحه اي درباره ترتيبات کپي رايت محتويات متن توضيحات زيادي داده. ضمن اين که اشاره مستقيمي به ممنوعيت انتشار ترجمه متن نکرده _البته بطور ضمني اين کار رو بدون اجازه کتبي منع کرده_ استفاده شخصي غيرتجاري از اون رو آزاد اعلام کرده. اگر فرض کنيم وبلاگ يک جور جاي شخصيه و محتوياتش يک جور استفاده شخصي داره فکر نکنم نقل ترجمه متن در "بازگشت به آينده" اشکالي داشته باشه. علاوه بر اينها فکر نکنم هنوز تو ايران قوانين کپي رايت اجرا مي شده باشه

دوم: متن تکان دهنده ايه. وقتي اين حس بهم دست داد که رنسانس و عصر تاريکي و دوران روشنگري شايد همه شون مفاهيمي استعماري و نژادپرستانه باشند نفسم يه لحظه واستاد. در اين عصر گفتگو يا جنگ يا در هر حال تعامل تمدنها، آدم وقتي چنين يکسونگري عميق تاريخي اجتماعي رو مي بينه و گستردگي و تأثير بدخواهيها و اختلافات فرهنگي رو لمس مي کنه تنش مي لرزه. بايد از خدا بخواهيم عاقبت هر دو طرفمونو به خير کنه

عصر تاریکی

هزار سال گمشده در تاريخ

"اگر در غرب سوتفاهم زيادي درباره چگونگي طبيعت اسلام وجود دارد، علاوه بر اين دين بزرگي که فرهنگ و تمدن ما نسبت به دنياي اسلام دارد نيز قوياً ناديده گرفته شده است. اين مشکل به نظرم ناشي از تاريخي است که به ارث برده ايم. دنياي اسلام قرون ميانه، از آسياي مرکزي تا سواحل آتلانتيک دنيايي بود که فرهيختگان و دانشمندان در آن به شکوفايي رسيدند. اما از جايي که علاقه منديم اسلام را به عنوان يک دشمن ببينيم، به عنوان يک فرهنگ، اجتماع و دستگاه عقيدتي بيگانه ببينيم تمايل داريم اين ارتباط عمده اي که با تاريخ ما دارد را از ياد ببريم يا پاک کنيم."
شاهزاده چارلز در سخنراني "اسلام و غرب" آکسفورد 27 اکتبر 1993.

موارد متعددي از تاريخ دستکاري شده وجود دارد و آثار متعددي به اين موضوع توجه کرده اند. در نوشته حاضر بر روش ديگري از دستکاري تاريخ تمرکز خواهد شد که شامل کنار گذاشتن چندين قرن از تاريخ بشري از برنامه آموزشي و متون تاريخ مرتبط به خصوص مواردي که براي عموم برنامه ريزي شده اند مي باشد. هدف از پيگيري اين موضوع آگاهانيدن اجتماعات مختلف از اهميت تمدن اسلامي و نقش تاريخي آن در تولد بسياري از علوم و فنون مدرن است. عبارات زير اين تمدن را به خوبي تشريح مي کند

"زماني تمدني وجود داشت که بزرگترين نمونه خود در جهان بود. اين تمدن قادر بود يک ابردولت قاره اي که از يک اقيانوس تا اقيانوس ديگر کشيده مي شد بوجود آورد، از آب و هواي شمالي تا صحاري و مناطق حاره اي. صدها ميليون نفر از ريشه هاي اعتقادي و قومي متفاوت تحت حاکميت چنين تشکيلاتي زندگي مي کردند. يکي از زبانهايش زبان عمومي بسياري از مناطق دنيا شد، پلي بين مردم صدها سرزمين. سپاهيانش از مردم بسياري از مليتها تشکيل يافته بود و حفاظت نظاميش زمينه ساز چنان درجه اي از آرامش و خوشبختي شد که هيچ وقت شناخته نشده بود. دسترسي تجاري اين تمدن از آمريکاي لاتين تا چين و هر نقطه اي بين آنها را دربرمي گرفت

و اين تمدن بيش از هر چيزي بوسيله اختراع به پيش مي رفت. معمارانش ساختمانهايي طراحي کردند که گرانش را به مبارزه مي طلبيدند. رياضيدانانش جبر و الگوريتم را ساختند که ساختن کامپيوترها و کدها را ممکن ساخت. پزشکانش بدن انسان را معاينه کردند و درمانهاي نويني براي بيماريها يافتند. منجمانش به آسمانها و ستارگان نگريستند و راه مسافرتها و جستجوهاي فضايي را فرش کردند. نويسندگانش هزاران داستان ساختند. داستانهايي از شجاعت، عشق و جادو. شاعرانش درباره عشق نوشتند وقتي درباره عشق نوشتند که ديگران پيش از آنها در ترسي عميق از انديشيدن به چنين موضوعاتي به سر مي بردند. وقتي ساير ملل از انديشه ها در هراس بودند اين تمدن آن را در آغوش گرفتند و آن را زنده نگه داشتند. وقتي قيچي ها علم بشري را در معرض تهديد نابودي قرار داده بودند اين تمدن آن را زنده نگه داشت و آن را به ديگران منتقل کرد. در حالي که تمدن غرب نيز واجد بسياري از اين خصوصيات است اما تمدني که من درباره اش مي گويم دنياي اسلام در سالهاي بين 800 تا 1600 است که شامل سلطنت عثماني، دربارهاي بغداد دمشق و قاهره و حاکمان روشن انديشي همچون سليمان بزرگ مي شود

هرچند ما اغلب از بدهي خود به اين تمدن ديگر ناآگاهيم اما هداياي فراوان آن بخشي از ارثي است که به ما رسيده است. بدون آثار رياضيدانان عرب تکنولوژي صنعتي وجود نمي داشت. صوفيان شاعر و فيلسوفي همچون رومي شناخت ما را از خود و حقيقت تغيير داده اند. رهبراني چون سليمان در بهبود درک ما از تحمل و رهبري اجتماعي مشارکت داشته اند. و اين رهبري بود که براساس شايسته سالاري و نه وراثت بنيان گذاشته شده بود. رهبري بود که تمامي ظرفيتهاي يک جمعيت کاملاً متنوع را که شامل سنتهاي مسيحي اسلامي و يهودي مي شد را به کار مي گرفت. چنان رهبري روشن انديشي که فرهنگ، تحمل و مدارا، تنوع و شجاعت و شهامت را تغذيه کرد و به اوج رسانيد و هشتصد سال نوآوري و خوشبختي را رقم زد
کارلتون فيورينا، شرکت سي اي او_اچ پي 26 سپتامبر 2001.

اينجا هيچ چيز بهتر از نقل از جان گلوب که در نوشته اي تحت عنوان "تاريخ مردم عرب" چنين مي نويسد نيست
مطالعات شرق شناسانه مدرن بطلان تبليغات تاريخي درباره رنسانس قرون 16 و 17 و اين که هيچ اتفاق مهمي بين سالهاي 450 (سقوط امپراطوري رم) تا چنان رنسانسي رخ نداده است اثبات کرده است هر چند چنين باور اشتباهي عموماً پذيرفته شده است. متأسفانه بخش بزرگي از طيفهاي فرهيخته جهان هنوز بر اين باور نادرست و فراگير باستاني هستند و دوره اي حدود 5 يا 6 قرن بين انحطاط رم و تهاجم نورمنها به انگليس از برنامه درسي آموزشگاهها و از انتشار عمومي کنار گذاشته شده است. همان گونه که هميشه بوده، وارونه نمايي تاريخي براي اهداف تبليغاتي بيشتر از هرکس ديگري به خود ما ضرر رسانده است و عامل بوجود آورنده بسياري خطاهاي سياسي که دولتهاي ما در 60 سال گذشته در منطقه خاور ميانه ايجاد کرده اند، بوده است. داستان پيشرفت، بالندگي انسان از يک وضعيت بدوي به وضعيت مدرن امروزيش افسانه هيجان انگيزي است. اما علاقه خود را به داستان از دست خواهيم داد وقتي بدانيم امتداد تاريخي تحول بشر بوسيله حذف دوره هاي تاريخي به بلنداي چندين قرن، مخفي نگه داشته شده است و در عوض قطعاتي پراکنده از تاريخ از اينجا و آنجا جمع آوري شده تا پيش داوريهاي عاطفي و افتخارات پوچ ملي مان را ارضا کند

البته گلوب از قروني که تا سال 1066 (زمان تهاجم نورمنها) ادامه داشته است سخن مي گويد اما در واقع تمامي دوره تاريخي بين 450 تا 1492 با عنوان عصر تاريکي به دست فراموشي سپرده شده است و در مجموع تا جايي که علم و تمدن درباره آنها سخن مي گويد به عنوان "عصر ميانه"، "انسداد فراگير"، "قرون عاميانه و پست" و "زماني مبهم و ثبت نشده" _آن چنان که پرنود مي گويد_ از آن ياد مي شود

اگر از يک نفر از خوانندگان درخواست شود تا ده کتاب تاريخي را بردارد و مروري کوتاه انجام دهد در خواهد يافت حداقل در نه تاي آنها _اگر نه در يازده تاي آنها_ بحث و نظر درباره دستاوردهاي علمي، از برخي اسامي يوناني اواخر دوران باستان از قبيل بطلميوس، ارشميدس يا جالينوس مستقيماً به نامي همچون گاليله جهش مي زند و تمامي رخدادهاي علمي و تکنيکي دوره اي بين 1000 تا 1500 سال را ناديده مي گيرد چنان که گويا مطلقاً خالي بوده است. همين اتفاق وقتي برنامه هاي درسي آموزشگاهها و دانشگاهها مورد بررسي قرار گيرد رخ خواهد داد. فاجعه آميزتر اين که خواننده علاقه مند و پيگير نيز از منابع دانشگاهي همين مقدار دستگيرش خواهد شد. تنها اين نيست که اگر در موسسات عالي آموزشي چنين تدريس مي شود که در بيش از هزار سال هيچ اتفاقي نيفتاده غيرقابل درک باشد بلکه سزاوار است قوانين و برنامه ريزي آکادميک نيز سخت گيرانه و پي گيرانه مورد پرسش قرار گيرند. کاملاً بي معناست. دانشجويان که آموخته اند نقادانه بينديشند ناگهان با تاريکي و سکوتي به بلندي ده قرن روبرو مي شوند و سپس مطالبي آموزش داده مي شود که گويي طي رنسانس معجزه اي رخ داده است. اين منطق را به چالش مي کشد. چنان که هر دانشمندي مي داند هيچ چيز با شانس و اتفاق بوجود نمي آيد. حفظ امتداد اساسي است به خصوص در تولد و رشد علوم؛ در هر حوزه مطالعاتي ديگر نيز چنين است

ما چگونه بسياري از نشانه هاي زندگي مدرن خود را بدست آورده ايم؟ اتفاقي بوده؟ از هيچ؟ قطعاً نه. اين دوره ده قرني که با عنوان "پست و تاريک" کنار گذاشته مي شود و در کتابها، برنامه هاي آموزشي و دانشگاهها تنها توجه مختصري بر مي انگيزد در واقع دوراني است که پايه هاي علم جديد ريخته شده و تثبيت گرديد

جمعه، دی ۰۹، ۱۳۸۴

جنگ صلیبی اول 1

گردهمايي کلرمونت

پاپ اوربان دوم در اوت 1095 براي بازديد از اصلاحات کليسا در فرانسه بدانجا وارد شد. او از له پوي دعوتنامه هايي براي يک گردهمايي عمومي کليسا در ماه نوامبر در کلرمونت فرستاد. وي ماههاي سپتامبر و اکتبر را در شهرهاي مختلف به بازديد از روند اصلاحات گذراند و اواسط نوامبر وارد کلرمونت شد. گردهمايي از 18 تا 28 نوامبر 1095 با شرکت سيصد روحاني تشکيل شد. گردهمايي مصوباتي اصلاحي براي ادامه يافتن جنبش اصلاحي کلونياک در بر داشت که شامل مصوباتي درباره خريد و فروش مزاياي کليسايي و ازدواج پدران روحاني ميشد. در اين جلسات فيليپ، پادشاه فرانسه، نيز به علت فحشا طرد گرديد. پاپ همچنين اعلام کرد جلسه اي عمومي در 27 نوامبر برگزار خواهد شد که در طي آن سخنان مهمي خطاب به عموم ايراد خواهد کرد. اين موضوع توجه بسياري برانگيخت و بسياري از مردم مناطق اطراف به کلرمونت آمدند تا سخنان پاپ را بشنوند. در روز سخنراني اوربان، چنان جمعيتي جمع شد که نتوانستند همگي را در کليساي مرکزي شهر جا دهند بنابراين جايگاه پاپ در يک فضاي باز خارج از دروازه شرقي شهر برپا شد. کساني که شرکت کرده بودند شامل بسياري افراد عادي به اضافه بزرگان و اشراف منطقه بودند. البته بزرگمردان اروپايي، شاهان و دوکها و ديگران در جمع حضور نداشتند. دعوت اوربان تنها در مناطق اطراف پخش شده بود

سخنان اوربان

پاپ اوربان دوم سخنران قدرتمندي بود. تمامي منابع ما اذعان کرده اند سخنان وي در آن روز تحريک کننده و خاطره انگيز بوده اند. چندين نقل قول وجود دارند که در جزئيات متفاوتند ولي عبارات زير حس عمومي سخنان آن روز او را منتقل مي کنند

نژاد فاخر فرانسوي بايستي به کمک دوستان مسيحي شرقي خود بشتابند. کافران ترک به سمت قلب دنياي مسيحيت شرق در حال پيشروي هستند. مسيحيان تحت ظلم هستند و به قتل مي رسند. کليساها و اماکن مقدس هتک حرمت مي شوند. اورشليم زير يوغ ساراسنها ناله مي کند. مقبره مقدس در دست مسلمانان است و به مسجد تبديل شده است. زائران به ستوه آمده اند و حتي از دسترسي به سرزمين مقدس منع مي شوند. غرب بايد در دفاع از شرق صف آرايي کند. همه بايد بروند، فقير و غني. فرانسويها بايد جنگهاي داخلي بي اهميت خود را پايان دهند. و به جاي آن در جنگي حقيقي بر عليه کافران شرکت کنند. خداوند خودش ايشان را موفق خواهد ساخت زيرا ايشان کار او را به انجام مي رسانند. بخشش و تعالي در انتظار کسي خواهد بود در خدمت مسيح بميرد. آنها اينجا گناهکاراني ضعيف و بيچاره اند و آنجا غني و شادمان خواهند بود. به هيچ کس اجازه ترديد ندهيد. آنها بايد در تابستان آينده صف آرايي کنند. "خداوند اين را مي خواهد". و اين عبارت فرياد صليبيون در ميدان جنگ بود

فراخوان منتشر مي شود

روز پس از سخنان اوربان، گردهمايي به طور رسمي همه امتيازات و مصونيتهاي پاپ را که برايش قسم ياد کرده بود، به وي اعطا کرد. صليب سرخ به عنوان نشان رسمي زائران انتخاب شد و راهب بزرگ له پوي، ادهمر به عنوان نماينده پاپ و رهبر روحاني ارتش انتخاب شد. پاپ چندين ماه را در مناطق جنوبي فرانسه گذراند اما روحانيون و ساير مبلغان پيغام جنگ صليبي را به شمال فرانسه هم رساندند. کونت ريموند از تولوز در حالي که در پنجم دسامبر وارد کلرمونت مي شد درخواست خود را براي پيوستن به لشکر اعلام کرد. او اميدوار بود تا رهبري سکولار را برعهده داشته باشد. اما اين حرکت بطور رسمي يک جنبش زيارتي بود و بايستي بوسيله کليسا و رهبري ادهمر رهبري مي شد. کليسا به زودي رهبري جنبش را از دست داد. فراخوان براي صليب بوسيله همه اقشار مردم از جمله مبلغان فقير منتشر مي شد. جنبشي در شمال فرانسه به پا خواسته بود تا از زندگي مسيح تقليد کرده و در صدد اداره زندگي در فقر مطلق بود. وقتي اوربان مي گفت فقير وغني مثل هم بايد عازم شوند شايد منظورش تنها اين بود که شواليه ها نبايد فقر را به عنوان عذري در نرفتن به جنگ عنوان کنند و اصلاً قصد نداشت جمعيت فقرا را به سمت شرق و در چنگال ارتش آموزش ديده ترک بسيج کند. اما اين دقيقاً چيزي بود که اتفاق افتاد

اولين صليبيون

قرار بود سپاهيان در بهار 1097 متشکل شوند اما بهار آمد و رفت و سپاهي بوجود نيامد. اشرافزادگان در کار کند بودند و وقتي خواستند اقدامي بکنند متوجه شدند که بايد معاهدات و توافق نامه هاي متعددي را به تأييد طرفين برسانند و بدين ترتيب تابستان نيز گذشت. اما فقرا هيچ پيش زمينه اي براي پاسخ به فراخوان مبلغان نياز نداشتند. در ميان اين مبلغان کسي که کارش بالا گرفت زاهد گوشه نشيني که پيتر ناميده مي شد بود. او در فلاندرز مي زيست. او مردي کوتاه قد و گندمگون بود که در آن سالها دوران پيري را مي گذراند. او مبلغ قدرتمندي بود و قوياً متقاعد شده بود که خداوند وي را براي آزادسازي مقبره مقدس انتخاب کرده است. پيتر از اين کلام پاپ که فقير وغني مثل هم بايد بروند استفاده کرد. فقر و فصاحت او و اين نکته که پابرهنه و ژنده پوش بود و تنها ماهي و شراب مي خورد در ترکيب با هم باعث شد تا از او فردي غيرعادي بسازد و فقرا اطرافش را گرفتند. او اجازه اي از پاپ در اختيار نداشت و لااقل بعضي پدران روحاني کارش را تأييد نمي کردند بيشتر به اين علت که بايد همه مبلغان بايستي از سوي اسقف محلي تأييده اي در اختيار داشته باشند. او تبليغ را در دسامبر 1095 در بري آغاز کرد. و به سمت شرق به طرف لورايين رفت و در 12 آوريل 1096 به کولون درست کمي قبل از ايستر وارد شد. ساير مبلغان نيز فعال بودند و عده اي از اينها در آوريل و مه در شهر جمع شدند. پيتر مايل بود منتظر بماند تا اشرافزادگان فرانسوي و ديگران نيز جمع شوند. اما برخي از همراهيان او بي صبر شدند و قبل از او شهر را ترک کردند
نوشته بالا ترجمه اي از اين چهار متن است: يک و دو و سه و چهار

امپراطوری عثمانی 2

کار مراد اول هنوز به پايان نرسيده بود و دو کار مهم ديگر مانده بود: فتح صربستان و توسعه آدريانوپول و تبديل آن به يک پايتخت(1362). اين سومين شهر پس از ايکنويا و بورسا بود که سلطان آن را پايتخت قرار مي داد. اما هيچ وقت هيچ کدام از اين شهرها به عنوان پايتخت نهايي شاهانه در نظر گرفته نشدند. اينها تنها پايگاههايي براي پيشروي سنگدلانه بيشتر ترکها به سمت غرب بودند

بعد از شکست قبيله صرب در سال 1371، رهبرشان به برتري امپراطوري عثماني پي برده و با پرداخت 50 اوکاي نقره به سلطان موافقت کرد. او همچنين پذيرفت براي جنگهاي امپراطوري در زمان نياز سرباز بفرستد. بدنبال اين پيروزي مراد اول به بورسا برگشت و پسرش بايزيد را به ازدواج دختر سليمان شاه درآورد و کوتاليا، تاوشنه، سيمو و امت را به عنوان جهيزيه بدست آورد

نبرد کوزوو

پس از در اختيار گرفتن آناتولي، مراد اول به افتخار فتح صربستان نائل آمد. با يک اردوي سريع و ظالمانه که به نبرد کوزوو پوليه منجر شد (که "ميدان پرنده سياه" هم خوانده مي شود")مراد و لازار پادشاه صربستان در برابر هم قرار گرفتند. شواليه هاي صرب که از سوي دوستان غربي خود به حال خود رها شده بودند قاطعانه شکست خوردند. تاريخ نگاران ترک جنگ را چنين توصيف کرده اند: "جوهاي خون به الماس شمشيرها ته رنگي از سنبلها دادند و فلز درخشنده سر نيزه ها ياقوتي رنگ شدند. تعداد فراوان سرها و عمامه هاي رها شده ميدان جنگ را به مزره رنگارنگي از لاله ها تبديل کرده بودند." حداقل شصت هزار مرد آن روز کشته شدند.وقتي باخت صربها قطعي شد و شاه لازار دستگير شد بنا به نقل منابع صربي، يک افسر صرب با ده نفر به خيمه مراد حمله ور شد و موفق شد به ضرب خنجر خود وي را شديداً مجروح کند. ميلوس ابليک افسر صرب در همانجا کشته شد، شاه لازار هم پيش از مرگ مراد در حضور سلطان حاضر شد و کشته شد. و بدين ترتيب شاه در حال احتضار با مشاهده مرگ دشمنش به رضايت خاطر رسيد

پسرش بايزيد (1389_1402) که در رده هاي بالا مي جنگيد در آن نيمه شب به تخت سلطنت رسيد. جسد مراد به بورسا منتقل شد و در مسجدي باشکوه مدفون شد. قبايلي چون منتسکه و حميد اوقولاري با فرصت جويانه عليه عثماني اعلام جنگ کردند اما بايزيد (با لقب صاعقه) به سرعت عليه آنان حرکت کرد و دردسر آنان را پايان داد. بي شهير تسليم شد و صلح اعلام شد


حال سلطان بايزيد خان استانبول را در محاصره گرفت. اين اقدامي بود که منجر به آغاز دور جديدي از جنگهاي صليبي شد. صليبيون در جنگ نيقبولو متحمل شکستي کامل شدند و محاصره استانبول ادامه يافت. قلعه آناتولي ساخته شد و بايزيد با سپردن محاصره به وزير علي پاشا به آناتولي رفت و کونياه را به سرزمين عثماني ضميمه کرد. برهان الدين و مالاتيا نيز فتح شدند. در غيبت بايزيد ناوگاني دريايي به فرماندهي بوسيکانت محاصره استانبول را شکست و قلاع را در اختيار گرفت. بايزيد در سال 1400 محاصره را تجديد کرد اما تهاجم تيمور به آناتولي سبب شد تا سلطان دوباره محاصره را بردارد

بايزيد در آناتولي کاپادوسيان کيسري، توکت و سيواس را در اختيار گرفت (1392/93). موقعيت آنکارا را تحکيم بخشيد. استان کاستامونو و شهرهاي آماسيا (شهر باستاني آميلوس)، کونيا و سم سون را در درياي سياه به امپراطوري اضافه کرد. مرزهاي شرقي کشور را تحکيم کرد. پس از اولين اردويش به بالکان بازگشت و با مجارها تحت حاکميت شاه سيگيسموند درگير شد. سپاه مجاري که به تنهاي سپاهي نسبتاً قدرتمند بود با انشعابي از شواليه هاي فرانسوي تقويت شده بود. چنان که مي توان حدس زد مجارها در نيکوپوليس در 25 سپتامبر 1396 تلفات فراواني دادند، زيرا خيلي زود شواليه هاي فرانسوي را به ميدان جنگ فراخواندند. فرياد مي زدند: "بهشت نباشد اگر همه ترکها را بر سرنيزه هايمان بيرون نيندازيم!" بايزيد هم شايد اين طور جواب داده باشد: "ساکت شويد قايقرانان، که به زودي اسبهايم را باعلوفه محراب سنت پترز سير خواهم کرد!" دهها هزار اسير مجار در ميدان جنگ سر بريده شدند. پيروزي فراگير بايزيد در تمام آسياي صغير پخش شد. اين خبر بوسيله چاپارهايي که قطارهاي بلند اسيران را همراهي مي کردند انتشار مي يافت

دستاورد بايزيد عمر کوتاهي داشت زيرا ارتشش بوسيله تيمور، آخرين مهاجم مغول که به سمت غرب تا آناتولي پيش آمده بود، در سال 1402 در آنکارا نابود شد. در فاصله زماني بين 1402 تا 1413 حاکمان بالکان و امراي آناتولي با استفاده از فرصت ناشي از پيروزي مغولها براي متزلزل کردن حاکميت عثماني اقدام کردند، هرچند که با مرگ تيمور در سال 1405 مغولها پيشروي بيشتري نداشتند

بازسازي حکومت عثماني بوسيله محمد اول (1413_21) و احياي فتوحات در حکومت پسرش مراد(1421-51)، دوباره بيشتر آناتولي شرقي و مرکزي و بالکان شرقي و جنوبي را زير کنترل مستقيم يا غيرمستقيم عثمانيان در آورد. البته حکومت عثمانيان در بالکان نسبت به سيستم قبلي که در آن مواجب فئودالي و کار اجباري به سنگيني بر کارگران فشار وارد مي کرد، بسيار کمتر ظالمانه بود و در نتيجه اغلب از مقبوليت مردمي برخوردار بودند. رتق و فتق امور اين فتوحات و سر برآوردن حکومت عثماني به عنوان يک قدرت جهاني محصول کار محمد الفاتح (1451_81) بود. فتح کنستانتينوپول در سال 1453 که بدست وي به انجام رسيد آخرين مانع عمده براي گسترش به سمت شمال آناتولي را برداشت و عثمانيان را قادر ساخت بر تنگه و ساحل جنوبي درياي سياه مسلط شوند

جز پايگاههاي پراکنده امپراطوري بيزانس در يونان تنها بازمانده امپراطوري، پايتخت کنستانتينوپول (استانبول) بود. شهر از سال 1365 از طريق زمين ارتباطش با بقيه سرزمينهاي اروپايي قطع شده بود و با توجه به دوره هاي طولاني صلح موقت با ترکها بوسيله بازرگانان ونيزي که اقتصاد آن را از طريق دريا در اختيار داشتند، تغذيه و تقويت شده بود. محمد دوم در سال 1444 (1444-46 ، 1451-1481) بلافاصله پس از آغاز دوران سلطنتش اردي خود را براي فتح شهر تشکيل داد. فصل اردوي نظامي سال 1453 با 50 روز محاصره کونستانتينوپول شروع شد. وي در اين مدت ناوگان دريايي خود را از راه خشکي به بوسپوروس که با عنوان شاخ طلايي شناخته مي شد آورد تا سلسله سدها و قلعه هايي را که ورودي لنگرگاه شهر را مسدود کرده بودند را دور بزند. در 29 ماه مه ترکها خود را به دروازه هاي شهر رساندند و محاصره را به نتيجه رساندند
نوشته بالا ترجمه اي از اين سه متن است: يک و دو و سه

چهارشنبه، دی ۰۷، ۱۳۸۴

طبیعت هنر اسلامی


هنر اسلامي تنها به عنوان هنري اختصاصي که در خدمت ايمان ديني باشد(به عنوان مثال مسجد و دکوراسيون داخلي آن) توصيف نمي شود بلکه هنر و معماري است که از لحاظ تاريخي در سرزمينهاي تحت حاکميت مسلمانان براي استفاده مسلمانان يا بوسيله هنرمندان مسلمان بوجود آمده است. از جايي که اسلام تنها يک دين نيست بلکه همچنين روشي براي زندگي کردن است، انديشه اسلامي با زبان هنري منحصر به فرد خود موجب رشد و گسترش فرهنگي مشخص و اختصاصي شده است که در هنر و معماري تمامي سرزمينهاي مسلمانان منعکس شده است

سرزمينهايي که به تازگي بوسيله مسلمانان فتح شده بودند داراي سنتهاي هنري از پيش موجود بوده اند و به طور اوليه حداقل در مورد هنرمنداني که تحت حاکميت امپراطوري بيزانس و ساسانيان کار مي کرده اند، ايشان سبکهاي بومي و اصيل خود را ادامه داده و در اختيار مسلمانان قرار داده بودند. بنابراين اولين نمونه هاي هنر اسلامي بر روشها سبکها و اشکالي تکيه دارد که مخلوطي از تمها و سبکهاي زيباشناسانه کلاسيک و ايراني بوده اند. حتي آثار تاريخي مذهبي که در زمان امويان بوجود آمده اند و عملکرد و معناي مشخص اسلامي داشته اند اين ترکيب از عناصر يوناني_رومي، بيزانسي و ساساني را نشان مي دهند. بتدريج تحت تأثير مذهب اسلامي و حاکميت جديد اسلامي، يک هنر اسلامي منحصر به فرد سر برآورد. اغلب حاکميت خلفاي اموي به عنوان دوره اي شکل دهنده در هنر اسلامي در نظر گرفته مي شود. يک روش براي طبقه بندي هنر اسلامي، تقسيم بندي براساس سلسله سياسي که اثر هنري در آن بوجود آمده است مي باشد. اين روش دوره بندي، مفهوم عمومي تاريخ اسلامي که با حاکميت سلسله هاي گوناگون تقسيم مي شود را دنبال مي کند. اين دوره هاي تاريخي با سلسله هاي اموي و عباسي که سرزمين وسيع و يکپارچه اسلامي را تحت حاکميت داشتند شروع مي شود و به سلسله هاي منطقه اي و قدرتمندي از قبيل خاندان صفوي، عثماني و مغول منتهي مي شود

هنر اسلامي در نتيجه گسترش جغرافيايي وسيع و تاريخ طولاني خود به نحو گريزناپذيري محدوده وسيعي از سبکهاي منطقه اي و حتي ملي را دربرمي گيرد که در دوره هاي مختلف توسعه خود تأثير گذار بوده و تغيير يافته است. با اين وجود گفتني است حتي تحت چنين شرايطي، هنر اسلامي هميشه کيفيت ويژه دروني و هويت منحصر به فرد خود را حفظ کرده است. آن چنان که اسلام تجسمي از يک روش زندگي و يک نيروي پيوند دهنده بين مردمي از قوميتها و فرهنگهاي متفاوت بوده است، هنري که بوسيله جوامع مسلمان بوجود آمده است واجد مشخصات وحدت بخش و هويت آفرين خود بوده است. چهار بخش تشکيل دهنده تزئيني عمده در هنر اسلامي عبارتند از روشهاي خطاطي، الگوهاي گياهي، الگوهاي هندسي و تصويرسازيهاي جانوري و انساني است
متن بالا ترجمه ای از این نوشته است