و ذا النون اذ ذهب مغاضباً فظن ان لن نقدر عليه فنادي في الظلمات ان لا اله الا انت سبحانک اني کنت من الظالمين فاستجبنا له و نجيناه من الغم و کذلک ننجي المؤمنين

یکشنبه، اردیبهشت ۱۶، ۱۳۸۶

در نمازم خم ابروی تو با یاد آمد

هشدار: نوشته زير محتوي برخي تصويرسازيهاي صريح يک پورنوگرافي است. خوانندگان عزيزي که زير هيجده سال سن دارند و يا از برخورد با مطالب برهنه و مشخص جنسي آزرده مي شوند و يا تاکنون با مواد رسانه اي محتوي موضوعات صريح جنسي برخورد نداشته اند مجاز به مطالعه آن نيستند و از نظر نگارنده و منتشر کننده اين مطلب مطالعه اش براي چنين عزيزاني ممنوع است. از ايشان مي خواهم اين صفحه را ببندند يا به سمت پايين اين پست اسکرول کنند. در هر حال مسؤوليت هرگونه پيامد ناگوار احتمالي مطالعه اين نوشته برعهده خواننده خواهد بود
*****

امروز تو حرم داشتم مي رفتم و تو دنياي خودم بودم که ديدم يک دختر خانم چادري روي يک سکوي سيماني نشسته. شايد به انتظار والدينش بود. از کنارش که رد مي شدم در اولين و آخرين نگاه شايد فقط براي کسري از ثانيه صورتش رو ديدم. به راه خودم ادامه دادم ولي تصوير صورتش تو ذهنم مونده بود. و چه ناز و خواستني بود. غافلگير شده بودم. مثل اين که اون احساسي که لااقل بايد مي تونستم کنترلش کنم از دستم در رفته بود. قرار نداشتم با احساسات و ذهنيات جنسيم بجنگم. بايد مي تونستم از اين وضعيت و از خلال انديشه هاي جنسي نتيجه اي مقبول و انساني به دست بيارم. چي کار مي تونستم بکنم؟ کاش مي شد وامي ستادم و يه کم بيشتر نگاش مي کردم. کاش مي شد کنارش مي نشستم. دلم مي خواست بدون اين که حرفي گفته بشه مقصود هم رو مي فهميديم و موافقت مي کرديم. کاش مي شد تو چشم هم نگاه کنيم و لبهامونو رو هم بذاريم. و چقدر دست خالي بودم در رويارويي چشم و ابرو و لب و دهان و رخسار؟

درگير اين جنگ نابرابر بودم که يک انديشه قديمي به ذهنم اومد. من چطور مي تونم با انتخاب خودم آرامش و نظم دروني اون دختر خوشگل رو به هم بريزم؟ زيبايي او و علاقه من چرا بايد منجر به مداخله من و تصاحب او بشه؟ اين چه حسيه که وقتي هر چي رو که مي بينيم و ازش خوشمون مياد، تصميم مي گيريم صاحبش بشيم؟ و البته خيلي اوقات اين فرآيند تملک اون موجود مورد تملک رو هم آزار مي ده. مثل گل زيبايي که براي کامل شدن روند تصاحب ما بايستي از شاخه چيده بشه و از محيط و نظم خودش بريده بشه. چرا در روند امور دستکاري کنيم و نظمي رو اسير تشويش کنيم؟ حتي به اندازه طولاني کردن تماشامون هم شايد نتونيم اقدامي بکنيم. بي سبب نيست گفته اند روند مشاهده موضوع مورد مشاهده رو تغيير مي ده

دختري لبخند به لب و خوش اندام از برابرت مي گذره. چقدر زيباست. چقدر خوب در آغوشت جا مي گيره. اين که مي توني از پشت بهش نزديک بشي و دستهاتو دور بدنش حلقه کني. و سرت رو جلو ببري و شونه شو ببوسي. يا صورتتو رو صورتش بذاري و لطافت پوستشو احساس کني. مي توني سرت رو عقب تر بياري و با نفسهاي عميقت بوي بدنش رو استشمام کني. شايد هم اون بخواد سرشو عقب بياره و رو شونه ات بذاره. دستهات که دور بدنش حلقه شده يکي شون بالا مياد و حجم نرم سينه شو نوازش مي کنه. و دست ديگه ات پايين مياد و با فشار لذتبخشي کمرش رو به بدنت مي چسبونه. دختر زيبا ممکنه بهت بگه براي مانتوش هم فکري بکني. و تو ممکنه دستهات روي لبه مانتوش بالا پايين ببري تا از لابلاي دکمه هاش جايي براي رد کردن دستهات پيدا کني. و اون وقت فرصت تازه اي خواهد بود تا تجربه اي مشترک و برهنه تر از لطافت و لذت مزمزه کنيد. لمسها و حجمها رو دقيقتر و روانتر ورانداز مي کني. و چه دلپذيره لطافت و نرمي حجم گرم و خواستني سينه هاش در ميان فشار انگشتانت. در امواج مشترک حرکات و احساسات بدنها بر روي يکديگر رها مي شويد

تو اين داستان گاهي اوقات دخالت خارج از نظم و تصرف شتابزده مبتني بر خواسته فردي، برخلاف اون تصور اوليه مون خود ما رو هم به آسايش و رضايت نمي رسونه. مثل اينه که چيزي رو با چيز ديگه اي اشتباه مي گيريم و گول احساس و تصور اوليه خودمونو مي خوريم. مثل چيزيه که اگه خودت بري دنبالش ازت فرار مي کنه و اگه آروم بگيري و مطابق با نظم طبيعي محيط رفتار کني خودش يواش يواش به سمتت مياد و خودشو بهت عرضه مي کنه. اين خواستن ولي تصاحب نکردن چيزي، احساسي به آدم مي ده که انگار بازتر و وسيعتر شدي. وقتي به جاي مداخله در روال طبيعي امور و تصرف و تشويش گردنکشانه در محيط، با احترام به محيط و با رويکرد مثبت نسبت به نظم دروني هستي، خودت رو و خواسته شتابزده خودت رو تعديل مي کني مثل اين مي مونه که يک قدم به محيط باز اطراف نزيکتر مي شي. با اطراف هماهنگتر مي شي. از پيله اي که دور خودت و برمبناي خواسته ها و دغدغه هاي فردي خودت تنيده اي، اندکي رهايي پيدا مي کني. اون وقت بازتر و رهاتر و شادتر مي شي. با اين تصرف و مداخله بچگانه و عجولانه هم اون نظم برتر رو به هم ميريزم و هم ما خودمون با اشتغال نابجا به يک مورد منفرد، منظره و افق نگاه و کاميابي خودمونو محدود مي کنيم. و جامعه بخشي از اين هستي منظم و پهناوره. در هماهنگي با منطق دروني جامعه از هر چيز در زمينه و کانتکست خودش لذت مي بريم و نيازي به تصرف و تداخل و تصاحب تنگ نظرانه و عجولانه نيست. هر چيز در بستر معنايي خودش زيباست و معني دار و ارزشمنده و تصاحب و مداخله فردمحور ما اون رو از شکل اصلي و اوليه اش تغيير مي ده و جابجا مي کنه

اين دفعه که تو خيابون راه مي رم خودم رو جزئي از کل جامعه و هستی مي بينم و در هيجان هماهنگي با جمع و همخواني با همه زيباييها و لذتها و احساسات رنگارنگش، با صرفنظر کردن از دخالت و تصرف بيجاي فردمحور در پوست نمي گنجم و به اندازه تمام محيط وسيع مي شم. بودن و احساس من بخشی و انعکاسی از تمامیت هستی و جامعه است

شنبه، اردیبهشت ۱۵، ۱۳۸۶

سفرهای اکتشافی اروپائیان؛ دانش و قدرت

تاريخ سفرهاي اکتشافي اروپائيان را براي راحتي مي توان به دو حوزه تقسيم کرد: حرکت به سوي شرق که با پيشگامي پرتغاليها انجام شد و توسعه به سمت غرب در امتداد اقيانوس اطلس به سوي دنياي جديد که به طور اوليه با پيشگامي پرتغاليها صورت گرفت اما در نهايت به طور عمده از سوي اسپانياييها دنبال شد. در حالي که اروپا قرنها بود که درباره هند و چين مي دانست اما موجوديت امريکا اصلاً مورد احتمال قرار نگرفته بود. زماني که کلومبوس در سال 1492 در باهاماس به خشکي رفت امريکا هنوز چيزي در حد مانعي بين اروپا و مواهب حقيقي هندوستان در شرق تصور مي شد

عجايب فراواني در انتظار آن سياحان اروپايي بودند که در کشتيهاي چوبي شکننده و با راهنمايي ابزارهاي ناقص و ابتدايي به سوي درياهاي ثبت نشده اي مي راندند که در آن صخره هاي زيرآبي و نواحي کم عمق مشخص نشده بود و جريانهاي آبي در حال تغيير هميشه به عنوان يک معما باقي مانده بودند. اين چالشها در برابر سفرهاي دريايي اهميت زيادي داشتند اما انگيزه هاي دريانوردان نيز بسيار بودند: هوس براي طلا و افتخار، اشتياق مذهبي براي مسيحي کردن وحشيان و علاقه براي کسب دانش. هرچند پرتغال و اسپانيا هر دو طي سه قرن پيش از اين، سنت دريانوردي توسعه يافته اي داشتند اما هيچ يک از آنها براي آغاز قرن پانزدهم و عصر قريب الوقوع اکتشاف، دريانوردي و توسعه جهاني تجارت آمادگي نداشتند که اين نياز به دانش و مهارتهايي داشت که بسيار فراتر از منابع در دسترس بود. در بخشهاي بعد چگونگي پيشرفت اروپائيان براي غلبه بر اين موانع منطقي در مسير تلاش براي سفرهاي دريايي بررسي مي شود

اين نوشته ترجمه اي از اين متن است

جمعه، اردیبهشت ۱۴، ۱۳۸۶

سفرهای اکتشافی اروپائیان؛ فتح امپراطوري اينکا: فرانسيسکو پيزارو

فرانسيسکو پيزارو در سال 1474 در تروجيلوي اسپانيا به عنوان کودکي حرامزاده متولد شد. او فرزند آموزش نديده يک اشرافي ضعيف محلي بود. وي در سال 1502 به مستعمره اسپانيايي هيسپانيولا وارد شد و بعداً در آنجا به لشکرکشي سال 1519 پيوست که به قصد تصرف و سکونت در پاناما اجرا شد. او در آنجا زندگي نسبتاً موفقيت آميزي در پيش گرفت. در سال 1522 ملوانان زمزمه هايي از وجود يک امپراطوري ثروتمند و قدرتمند بومي در جنوب پاناما با خود آوردند. پيزارو و دو شريکش به روش شناخته شده کونکويستادور اقدام به ساماندهي سه لشکرکشي خصوصي کردند. لشکرکشي اول عوائد قابل لمسي بدنبال نداشت. در لشکرکشي دوم پيزارو به يک پايگاه شمالي امپراطوري اينکا، تومبز رسيد و در آنجا سه جوان اينکا را اسير کرد. او در نظر داشت آنها را به عنوان مترجم تربيت کند. پيزارو براي لشکرکشي سوم قراردادي با عنوان کاپيتولاسيون با پادشاهي اسپانيا تنظيم کرد. طي اين قرارداد او خود را حاکم پرو خواند و سيزده نفر از همراهيان خود را با درجه اشرافي مفتخر ساخت. در اواخر سال 1530 پيزارو با 180 مرد از پاناما عازم تومبز شد

پيزارو زماني که ناوگانش به تومبز رسيد دريافت اينکاها درگير جنگي داخلي شده اند و در نتيجه اولين موج اپيدمي آبله که به امپرطوري آنان رسيده است متحمل آسيبهايي شده اند. مشخص شد اپيدمي آبله جان امپراطور مقتدر اينکا، هواينا کاپاک و وارث سلطنتي او را گرفته است. اين خلأ قدرت يک بحران سياسي در داخل امپراطوري بوجود آورد. دو نفر از پسران امپراطور مدعي تخت پادشاهي بودند: هواسکار بوسيله دربار عالي براي حکمراني از کوزکو، پايتخت سنتي اينکا برگزيده شده بود و آتاهوالپا کنترل ارتش حرفه اي پدرش و نواحي تازه تصرف شده اکوادور و کلمبيا را در اختيار داشت. اين دو برادرخوانده به زودي درگير جنگي داخلي شدند که منجر به ويراني و غارت شهرهاي بزرگ اينکا شد، اقتصاد را به انحطاط برد و تلفات سنگين به جمعيت وارد ساخت. در اوايل سال 1532 ارتش آتاهوالپا ارتش هواسکار را شکست داد و فرمانده آن را دستگير و اعدام کرد

به طور اوليه ورود پيزارو از سوي اينکاها چيزي چندان بيشتر از ابراز کنجکاوي تلقي نشد. اينکاها متوجه خطر تسليحات فولادين و رسته هاي سواره نظام اسپانياييها نشده بودند. پيزارو و مردانش کمين گذاشتند و با موفقيت آتاهوالپا را که تصور مي کرد اسپانياييها تنها قصد حمله اي ساده به امپراطوري دارند اسير کردند. به اين ترتيب او خونبهايي به ارزش 13420 پوند طلا و 26000 پوند نقره براي آزادي خود پيشنهاد کرد. پيزارو قبول کرد و متعهد شد او را آزاد خواهد کرد. با اين حال زماني که خونبها وصول شد، شرکاي پيزارو از ترس اين که فرمانده اينکا خواهد توانست نيروهايش را که از لحاظ رواني تضعيف شده بودند دوباره متشکل کند پيشنهاد اعدام او را مطرح کردند. در نهايت پيزارو درباره خطر آتاهوالپا بر عليه مواضع خودش متقاعد شد و او را در اوت 1533 اعدام کرد. پيزارو سپس توجه خود را متوجه تاراج کوزکو، پايتخت اينکا کرد

پيزارو به طور اسمي برادر هوسکار، مانکو کاپاک را به عنوان حاکم امپراطوري اينکا منصوب کرد. او سپس نيروهاي خود را به سوي کوزکو حرکت داد تا در آنجا با کمک نيروهاي باقي مانده هوسکار با بقاياي نيروهاي آتاهوالپا ملاقات کرده و آنها را شکست دهد. در سال 1535 پيزارو وقتي تسلط خود را تحکيم نمود پايتختي جديد که امروز با نام ليما شناخته مي شود بنا نمود. به کاپاک اجازه داده شده بود تا به عنوان يک شاه نمايشي در کوزکو حکومت کند اما سواستفاده هاي اسپانياييها او را مجبور کرد تا يک شورش ناموفق را رهبري کند. پيزارو همچنين مجبور بود با تقسيمها و تقابلهاي داخلي در نيروهاي خود نيز مقابله کند. متحد اصلي او، آلماگرو اکنون به رقيب اصلي او تبديل شده بود. آلماگرو و حاميانش در نهايت در يک جنگ سخت در دشتهاي نزديک کوزکو شکست خوردند. سپس برادر پيزارو دستور اعدام آلماگرو شکست خورده را صادر کرد تا بعداً خانواده او در سال 1541 با قتل پيزارو انتقام بگيرند. در نهايت شاه چارلز اول وارد قضايا شد و کريستوبال واکا دکاسترو را به عنوان حاکم پرو منصوب کرد. او با کمک وفاداران پيزارو به بحران سياسي پايان داد

اين نوشته ترجمه اي از اين متن است

نیروی انتظامی، پیشتاز سکولاریسم

بيش از يک هفته است که طرح امنيت اجتماعي نيروي انتظامي در برخورد با پوششهاي نامتعارف خياباني شروع شده و در اين مدت به خصوص بعد از انتشار يک فيلم يک دقيقه اي که موردي از واکنش و مقاومت پرسروصداي دختري رو در برابر مأموران انتظامي نشون مي داد توجه زيادي برانگيخته. گويا مسائل زنان از جمله موضوعات مورد علاقه و پرطرفدار در بين اهالي وبلاگشهر و تيپهاي روشنفکري هم هست و به اين ترتيب در ارتباط با اين موضوع در اين مدت شاهد به راه افتادن موجي از واکنشها و اظهارنظرات دوستان مختلف بوديم

در بين نوشته هاي مختلف وبلاگهايي که تو اين مدت سر زدم يکي از پرطرفدارترين و شايعترين موضوعاتي که در اين باره مطرح شد نگاه ديني به موضوع بود. بيشتر نويسندگان اعلام مي کردند چنين برخوردهايي کمترين همخواني با خواسته هاي دين نداره و حتي نتيجه معکوس به بار خواهد آورد. در اين باره زير مطلبي از وبلاگ حباب اين طور اظهارنظر کردم که موضوع به شکلي که اکنون در جريانه اصولاً مربوط به دين نيست. موضوع يک قانون و يک نظر اجتماعي و فرهنگيه که منجر به وضع چنين قانوني شده. در چنين محيطي ديگه مثلاً براي بهبود شرايط و تغيير قانون بايد با ابزارها و روشهاي مدرن اجتماعي و فرهنگي استدلال کنيم. در خود تريبونهاي رسمي حکومتي چنان که بعضي دوستان هم اشاره کردند اشاره اي به جنبه هاي ديني و فقهي موضوع نشده و بيشتر درباره هنجارها و عرف و هويت ملي صحبت مي شه.(الف) و مثلاً درباره طرح مجلس که درباره ساماندهي لباس و مد در کشوره صحبت مي شه.( ب

دوستان ديگري بودند که فارغ از نگاه ديني به نقد اين تقابل پرداختند. در وبلاگ سيبستان آمده بود اين گونه برخوردها ناشي از ضديت جامعه با خصوصيات زنانه است و اين که جامعه علاقهمنده زيبايي دخترانشو دفن کنه. نگاه سيبستان به موضوع از اين جهت که قضيه برخوردها رو به کليت جامعه توسعه داده بود و همه جامعه رو مسؤول و مجري اين گونه برخوردها قلمداد مي کرد نکته موشکافانه و صحيحي بود. اما فارغ از اين که به اشتباه قدرت زن رو زيبايي او تلقي کرده بود (که اين اشتباه از طرف کامنت نويسان وبلاگش هم مورد توجه قرار گرفت) اشتباه بزرگترش به نظرم در اين نکته بود که اصولاً علاقه به پوشيدگي زن رو دشمني با زن و مخالفت با اظهار وجود او در جامعه به شمار آورده بود. زير مطلب دوم او درباره برخورد با پوششهاي نامتعارف اين طور نوشتم که من مدعي دفاع مستقيم از اين رفتارها و اتفاقات نيستم، اما برام جالبه کسايي که ادعاي حمايتشون از حقوق زنان سالهاست تو گوشمون زنگ مي خوره اين قدر از واقعيات زنان جامعه ايران شناخت ندارند که حداقل اين قدر قبول کنند که درباره جايگاه و نحوه حضور اجتماعي زن دو نوع نگاه عمده متفاوت وجود داره. يک نگاه سنتي و يک نگاه مدرن که هيچ کدوم نه کاملاً حق و نه کاملاً باطل هستند. اگر همين قدر از جو جامعه ايراني درباره موضوع زنان اطلاع داشته باشيم و با تماميت خواهي موضع خودمونو حق مطلق و مخالفان رو در جايگاه باطل مطلق ننشونيم برامون کاملاً روشن خواهد شد اين اوضاع نتيجه فاصله ايست که بين ديدگاهها درباره جايگاه و نحوه حضور اجتماعي زن در ايران وجود داره و چون هيچ کدوم از طرفين به طور کامل بر حق نيست حل اين معادله با مشارکت هر دو طرف قابل پيگيري خواهد بود و اين اوضاع انعکاسي از اين معادله پيچيده ايه که درباره نحوه ظهور اجتماعي زن و در تعليق بين سنت و مدرنيته در ايران ظهور کرده. من فکر نمي کنم به چنين معادله اي بشه با تمسخر و طعنه و خاطره تعريف کردن و حرفهاي کافه اي جواب داد

تو اين مدت يک هفته اي به اين موضوع زياد فکر مي کردم. اين که معني اين برخوردها چي مي تونه باشه و چي بايد ازش برداشت کرد؟ آيا ما واقعاً داريم اون بخش از جامعه رو که با چيزي غير از حجاب استاندارد و تعريف شده تو جامعه ظاهر مي شه طرد مي کنيم و اونو براي عضويت در اين جامعه و اين که در اين جامعه حق حيات آزادانه داشته باشه به رسميت نمي شناسيم؟ اين انديشه وحشتناکيه و نمي شه تحملش کرد. در عوض اين طور به خودم مي گفتم که معني اين برخوردها اينه که بخشي از جامعه و حتي بخشي از هرکدوم از خود ما با بخش ديگري از وجود خودمون که هنوز با هم به توافق و رابطه پايدار نرسيده ايم سروکله مي زنيم تا راه حلي مطلوب براي اين چالش پيدا کنيم. شايد دستگاه اجتماعي سياسي و نيروي انتظامي با اين دخالتها داره براي برنامه ريزي براي اقدامات آينده خودش تجربه کسب مي کنه تا در آينده بتونه درک بهتر و انساني تري از موضوع داشته باشه. من به موضوع نگاهي مثبت و فراگير دارم. اگر کمي از سطح معمول برخوردها جدا بشيم و از بالاتر به موضوع نگاه کنيم و کليه اجزاي جامعه رو با هم و در يک مسير ببينيم اين برخوردها عليرغم ناراحتيها و دلگيريهاي اوليه، نکته اي که واقعاً منفي ارزيابي بشه نيست. اين اتفاقات هرچند شکل چندان منطقي و قابل دفاعي ندارند ولي در معناي دروني خودشون در راستاي تعامل و اصطکاک بين رويکردهاي مختلف به موضوع زن جديد عمل مي کنند و در طولاني مدت لاجرم اثربخش و سازنده خواهند بود. چنان که ديده ايم در اين چند دهه اين طور بوده. اين که وظيفه برخورد با اين موضوع از بخشهاي ايدئولوژيک و مذهبي (بسيج و حزب الله) حکومتي به بخشهاي سازماني و رسمي منتقل شده. اين که ديگه اين موضوع رو بدحجابي به معني ضديت با مذهب و حکومت ديني تلقي نمي کنند و فقط امري هنجارشکنانه، غربگرايانه و مخالف هويت ملي قلمداد مي شه. اين که برخوردها بيشتر معطوف به پوششهاي نامتعارفتر شده و به طور ضمني پوششهاي مورد قبول تنوع و آزادي بيشتري پيدا کرده اند. من البته اين اصطکاکها و تعاملات رو بر جدايي کامل دو انديشه سنتي و مدرن درباره زن چنان که ممکنه بوسيله برخي دوستان مورد حمايت قرار بگيره ترجيح مي دم. در جريان اين اصطکاکهاست که انديشه ها و الگوهاي فکري صيقل مي خورند و آزموده مي شوند. همگرايي ضمني که در طولاني مدت از چنين اصطکاکهايي ممکنه بوجود بياد هم براي جامعه و حکومت ارزشمند و حياتيه و هم از نظر فلسفي و شناختي بن بست شکن خواهد بود

زيرنويس
الف) در همين رابطه درباره اتفاقات اخير عمداً از واژه هايي مثل بي حجابي يا بدحجابي که در لفظ خود اشاره اي ديني دارند استفاده نکرده ام

ب) موضوع تدارک مجلس براي تصويب قانوني درباره ساماندهي لباس و مد شايد اقدام ارزشمندي باشه. ولي درباره تغيير الگوي روش زندگي زنان در دوران مدرن موضوع فقط نوع لباسهاشون نيست. حتي اگر راهي براي توافق بر سر نحوه پوشش زنان در جامعه پيدا بشه اين موضوع به علاقه و نياز زنان براي تغيير معيارهاي ارزشي رفتاري و حقوق اجتماعيشون از اون حالت محدود سنتي پاسخي نمي ده. من فکر مي کنم دير يا زود بايد بپذيريم زنان رو بايستي در يک فضاي جديد و با يک معني اجتماعي جديد بفهميم و رويکردهاي سنتي ما درباره زنان نياز به تأملات و تغييرات اساسي دارند

ج) عنوان نوشته رو بعد از اين که نوشتن مطلب رو تموم کردم انتخاب کردم. به همين خاطر عملاً به طور مستقيم درباره اين عنوان توضيح زيادي در متن نداده ام. شايد توضيح خلاصه اش اين طور بشه که نيروي انتظامي با کنار گذاشتن دلايل شرعي و اقامه استدلالات عرفي در برخورد با پوششهاي نامتعارف به روشني در مسير سکولاريسم به معناي عرفي کردن امور اجتماعي گام برداشته. و اين البته با استراتژي کلي و اقتضاي عمومي نظام جمهوري اسلامي هماهنگ و سازگاره و به معني پيشرفت در مسير حکومتي کردن و اين دنيايي کردن دين در قالب نظام جمهوري اسلاميه

پنجشنبه، اردیبهشت ۱۳، ۱۳۸۶

سفرهای اکتشافی اروپائیان؛ فتح امپراطوري آزتک: هرنان کورتس

اولين امپراطوري بزرگ آمريکايي که به دست اسپانيا افتاد امپراطوري آزتک بود. امپراطوري آزتک سابقه چندان طولاني نداشت و از حدود قرن چهاردهم شکل گرفته بود اما با اين وجود طي تاريخ موجوديت خود گسترش فراواني يافته بود. زماني که اسپانياييها در حاشيه جنوبي دره مکزيک ظاهر شدند اين امپراطوري هنوز در حال گسترش و توسعه بود. تنوچتيتلان، پايتخت آزتک مجموعه اي باشکوه از شهرها، درياچه ها و مجاري آبي بود که به عنوان مرکزيت تمدن آمريکاي مرکزي ايفاي نقش مي کرد

تهاجم اسپانيا به مکزيک بوسيله ديه گو ولاسکه، حاکم اسپانيايي کوبا آغاز شد. تا اوائل قرن شانزدهم پايگاه اسپانيا در کوبا در منجلاب مشکلات گرفتار شده بود. مشکل به سادگي ناشي از کمبود زمين و کمبود برده بود در حدي که قادر نبود نيازهاي جمعيت فزاينده اروپايي را برآورد. بنابراين ولاسکه بين سالهاي 1516 و 1518 ناوگانهايي به سمت يوکاتان و خليج مکزيک فرستاد تا مأموريتهاي شناسايي در نواحي اطراف به انجام برسانند. هرچند اين سفرها منجر به راه حلي فوري براي حاکم کوبا نشد اما نشانه هايي وجود داشت که يک تمدن ثروتمند جايي کمي دورتر از دسترس اسپانياييها وجود دارد. ولاسکه که درباره احتمال يافتن منبع اين ثروتها شيفته و مشتاق شده بود هرنان کورتس را مأمور سياحت، تجارت و جستجو براي اسراي مسيحي در يوکاتان کرد

هرنان کورتس پس از آن که مدت کوتاهي قانون خواند و به طور اتفاقي از چنگ يک شوهر متعصب گريخت، در سن نوزده سالگي اسپانيا را ترک کرد. او از روابط شخصي خود براي رسيدن به رتبه انکوميندا استفاده کرد. مدتي بعد حاکم محلي ديه گو ولاسکه را تحت تأثير قرار داد و در طي لشکرکشي براي فتح کوبا در سال 1511 به عنوان منشي او اجراي وظيفه کرد. فعاليت قابل قبول کورتس او را گزينه کاملي براي لشکرکشي سوم حاکم به سوي سرزمينهاي اصلي کرد. اما بلندپروازي و جذابيت شخصي کورتس ولاسکه را درباره وفاداري او مشکوک ساخته بود. ولاسکه براي عزل کردن او از فرماندهي ناوگان نقشه مي کشيد ولي کورتس به اين موضوع پي برد و به سرعت ناوگان را آماده کرد تا در هيجدهم فوريه 1519 به مقصد سرزمينهاي اصلي آمريکا عازم شود

کورتس با چند دستگاه معدود از توپخانه، 16 اسب سوار و حداکثر 400 سرباز پياده که از سفيدهاي فقير کوبا سربازگيري شده بودند به ساحل خليج نزديک شد. او زماني که به آنجا رسيد با بنا ساختن شهري به نام ويلا ريکا دلا ورا کروز قيموميت ولاسکه را انکار کرد زيرا اعضاي تازه انتخاب شده شوراي شهر (کابيلدو) او را به عنوان رياست کارگزاري اجرايي شهر برگزيدند. کورتس سپس دستور داد تا ناوگان کوچکش نابود شود تا افراد تحت حاکميت خود را براي پذيرفتن اقتدارش متقاعد کند. کورتس علاقه اي به سياحت کردن، تجارت کردن و يافتن اسراي مسيحي نداشت. بلکه هدف او چيزي کمتر از فتح مکزيک نبود. او به شاه چارلز پنجم نامه نوشت و از او خواست عنوان رياست کارگزاري ويلا ريکا دلا ورا کروز را که او بر خود نهاده بود مورد تأييد قرار دهد. او همچنين براي شاه درباره رفتارهاي غيرالهي جمعيت بومي توضيح داد و علاقه خود را براي جنگي عادلانه بر عليه حاکم شيطاني بوميان اعلام کرد. کورتس زماني که از ثروت آزتکها مي نوشت از علاقه مندي خود به آن سخني نگفت و مدعي شد که او اين سرزمين را مي خواهد به نام مسيحيت و پادشاهي اسپانيا فتح کند. کورتس که متقاعد شده بود رفتارهايش به خوبي اقداماتي را که تاکنون انجام داده بود توجيه خواهد کرد از راه خشکي عازم پايتخت مکزيک شد

کورتس براساس توصيه دو مترجم بومي خود، جرونيمو آگيلار يک بازمانده از يک سانحه کشتيراني و ماليتزين يک زن بومي که با هر دو زبان مايا و ناهوتلا سخن مي گفت، در صدد يافتن متحداني از مردم بومي برآمد که پيش از اين با آزتکها دشمني داشته باشند. کورتس سربازان خود را در مسيري هدايت کرد که براي هرچه بيشتر سربازگيري کردن از بين داوطلبان و حاميان محلي براي سپاه اسپانيايي طرحريزي شده بود. کورتس به زودي از حمايت سمپوآلان ها و تلاکسکالان ها برخوردار شد. اين لشکر با برخورداري از حمايت قوي گروههاي محلي متعدد که به عنوان متحد عمل مي کردند و چندين مترجم و راهنما سفر سيصد کيلومتري خود را که بيشتر از مناطق صعب العبور تشکيل مي شد طي 3 ماه کامل کرد. در حالي که لشکر به حومه هاي شهر پرجمعيت تنوچتيتلان مي رسيد باور عمومي بر اين بود که کورتس از نوادگان کتزالکوتلين، خداي سفيدپوست مورد پيشگويي آزتکها مي باشد. پيامبر آنان گفته بود که کتزالکوتلين مکزيک را در قرن دهم ترک کرده است اما زماني از شرق بازخواهد گشت تا حاکميت خود را بر آزتکها تجديد کند. امپراطور آزتک، موکتزوما ورود کورتس را به عنوان به وقوع پيوستن اين پيشگويي تلقي کرد و با اهدا کردن هداياي گرانقيمت به اسپانياييها، از گروه به گرمي پذيرايي نمود

پس از ملاقات اوليه درباري با موکتزوما روابط بين اسپانياييها و آزتکها به سرعت رو به وخامت نهاد. کورتس شايد از ترس اين که همراهيانش ممکن است قربانيان انساني بعدي در معبد آزتکها باشند موکتزوما را به اسارت گرفت. اين اتفاق آزتکها را وادار به متابعت نمود و آنها شروع به جمع آوري اموال به عنوان خونبهاي امپراطور نمودند. در اين ميان کورتس پايتخت را براي مقابله با لشکري که از سوي ولاسکه براي بازداشت کردن کاپيتان نافرمان اعزام شده بود ترک کرد. پس از مطيع کردن نيروهايي که بوسيله ولاسکه گسيل شده بودند کورتس به تنوچتيتلان بازگشت و متوجه شد سربازان اسپانياييش جمعيتي را در يک مراسم مذهبي قتل عام و خلع سلاح کرده و موجب شورش عظيمي شده اند

کورتس به زنداني سابق خود، موکتزوما روي آورد و در اين اميد بود که ديدن امپراطور جمعيت خشمگين را آرام خواهد کرد. متأسفانه موکتزوما از ناحيه سر بوسيله سنگي مورد حمله قرار گرفت و سه روز بعد درگذشت. تنها گزينه کورتس عقب نشيني به سرزمينهاي تلاکسکالان بود اما در طي اين عقب نشيني گروه متحمل تلفات سنگيني شد. اسپانياييها بعد از اين که دوباره سازمان يافتند و بوسيله دشمنان آزتکها به نحو قابل توجهي تقويت شدند در سال 1521 براي محاصره کردن تنوچتيتلان بازگشتند. اسپانياييها و متحدانشان شهر را در محاصره گرفتند و مانع از تردد آب و غذاي اهالي شهر شدند. شيوع آبله بيش از پيش مدافعان شهر را تضعيف کرد. کورتس در نهايت نيروهاي خود را به داخل شهر کشيد و تمامي ساختمانهاي آزتک را ويران ساخت به نحوي که به زحمت اثري از اين شهر بزرگ برجاي ماند

مديريت مناسب کورتس درباره اموال اسپانيا در آمريکا تضمينگر اين موضوع بود که مکزيکوسيتي که بر ويرانه هاي تنوچتيتلان ساخته شد، ابرشهر آمريکاي اسپانيايي باشد. کورتس به اين اميد بود که موفقيتش، نافرماني او را از دستورات ولاسکه در چشم پادشاهي جبران کند. حق با او بود و با اين موفقيت داراييهايي به او رسيد و عنوان اشرافيت و شهرت به دست آورد. پس از شکست آزتکها قدرت اسپانيا به سرعت در سرزمينهاي آزتک گسترش يافت. اقدام موفق کورتس يکي از معدود الحاقات سرزميني و دارايي به امپراطوري اسپانيا بود که بوسيله يک شخص واحد صورت گرفته بود

اين نوشته ترجمه ای از اين متن است